Lesmateriaal: Speltips voor mentoren

Speltip 40: De kat uit de boom

Veel mentoren zijn geneigd om de eerste week van het schooljaar al snel over te gaan tot schoolse zaken. Er wordt gesproken over het lesrooster, het pauzereglement, omgangsregels, de nieuwe docenten, de eisen die gesteld worden aan werkmateriaal, etc. Soms is er een half uurtje tijd om te spreken over de voorbije zomer. Natuurlijk zijn zakelijke afspraken in de klas van groot belang, maar vaak wordt vergeten dat leerlingen met hele andere ‘zaken’ bezig zijn. Ze kijken de kat uit de boom en meten zorgvuldig de startsituatie. Zelfs als een klas als jaren bij elkaar komt, is er een belangrijke nulmeting na de zomer.

Speltip 39: Blamestorming, Shamestorming, Flamestorming 3/3

Er zijn weinig woorden in de Nederlandse taal die zoveel tegenstellende betekenissen kent dan het woord vuur. Het staat voor verbranding, voor passie, voor hartstocht, voor schieten, voor ijver en voor vrolijkheid. Neem je daar de spreekwoorden bij, dan heb je nog een scala toevoegingen. Olie op het vuur gooien, met vuur spelen, het is water en vuur, hij is in het vuur verguld, als een lopend vuurtje, het vuur uit de sloffen lopen, ergens je hand voor in het vuur steken, de kastanjes uit het vuur halen, in vuur en vlam staan, vuur en vlam spuwen. Het zijn er zo maar een paar. Deze mentorles pakken we de laatste twee eruit. Wanneer stond jij voor het laatst in vuur en vlam (was je enthousiast en gepassioneerd) en wanneer spuwde jij voor het laatst vuur en vlam (zichtbaar woedend reageren).

Speltip 38: Blamestorming, Shamestorming, Flamestorming 2/3

Mijn zoontje van acht was laatst aan het voetballen met wat vriendjes. Toen ik een kijkje ging nemen, zag ik tot mijn verbijstering dat alle jochies in hun blootje stonden te spelen. Er was geen enkele gêne te bespeuren. Als vader sprak ik de mannen toe: “mannen, broeken aan!” Waarom deze anekdote? Omdat het bij schaamte gaat om aangeleerd gedrag. We leren onze kinderen om zich zo nu en dan te schamen en dat is maar goed ook, want schaamte reguleert ons gedrag. Door ons voor zaken te schamen, houden we rekening met de gevoelens van anderen. En door ons te schamen vergroten we de kans om ons diepste verlangen te realiseren: erbij horen. Maar, schaamte is niet altijd constructief. Soms schamen we ons diep voor zaken, waar we beter schaamteloos over zouden moeten vertellen…

Speltip 37: Blamestorming, Shamestorming, Flamestorming 1/3

De komende afleveringen een drieluik over storming! De volgende keren volgen lessen met als titel ‘Shamestorming’ (waar schaam jij je voor) en ‘Flamestorming’ (wat zet je in vuur en vlam). Deze aflevering kijken we naar ‘blamestorming’ (wat maakt een mens schuldig). In het bedrijfsleven is het begrip ‘blamestorming’ een populair onderdeel van vergaderingen. In plaats van het brein te laten werken aan nieuwe ideeën (brainstormen), wordt het brein geactiveerd om na te denken over de schuldvraag. Waar ging het mis? Wat is er fout gegaan? Wie is daar verantwoordelijk voor? Wiens schuld is het dat de deadline (weer) niet gehaald werd? Maar wat kun je er mee als je die vragen beantwoord hebt? Heb je iets aan het vinden van de schuldige? Of vergeet je dan energie te steken in wat je wel wilt.

Speltip 36: Klaagmuur van Klagenfurt

Nederlanders zijn grote liefhebbers van klagen. Populaire klaagonderwerpen zijn onder andere het weer, de politiek, de dienstverlening, schoonfamilie, het Nederlands Elftal, telefonische verkoop en leraren. Door te klagen kun je even lekker je onvrede kwijt. Tegenwoordig is dat steeds eenvoudiger. In een paar minuten kun je je klacht online uiten via internetsites. Gek genoeg ontstaat er een eindeloos gedraai, want de website klagen.nl is vanwege een stroom aan klachten gericht aan de makers (die hun beloften niet hielden) inmiddels niet meer actief als klachtenbundelaar. Deze mentorles gaan we kijken hoe we van klachtenbundelen over kunnen stappen op krachtenbundelen. Want klagende mensen komen geen stap verder. Daarom creëren we deze les de Klaagmuur van Klagenfurt.

Speltip 35: Het moordspel

Jongeren ‘moorden’ heel wat af. Gelukkig beperkt de moordlust zich tot de virtuele wereld. De agressie in spelen als Call of Duty, Dead Rising en Grand Theft Auto is niet bepaald mild. Toch blijkt het gevaar op verwarring met de echte wereld niet zo groot. Jongeren zien de agressiespelen vooral als ontspannend, vinden er zelfs een uitlaatklep om hun agressie veilig en slachtofferloos kwijt te raken. Deze mentorles gaan we werken aan agressie als humoristisch bindmiddel. Niet via games, maar met het populaire item ‘het moordspel’ uit het BNN-programma de Lama’s.

Speltip 34: How to use chopsticks!

Weet jij hoe je een cavia moet verzorgen? Of ben je benieuwd hoe je kunt leren moonwalken? Hoe los je de kubus van Rubik op? En hoe speel je een Em-akkoord op je gitaar? Of wat delicater: hoe moet je flirten en gepassioneerd zoenen? Hoe houd je kippen? Hoe val je makkelijker in slaap? Jongeren van nu voeden het internet met alle oplossingen op alle vraagstukken. Je hoeft alleen maar te zoeken op ‘How to…’ en na deze woorden de gewenste leervraag in te tikken. Ga je naar de Japanner? Kijk dan even naar het filmje ‘How to use chopsticks!’. Deze mentorles is bedoeld om met je klas een aantal zinvolle en/of komische ‘how to…’-filmpjes toe te voegen aan de reeds miljoenen aanwezige ‘how to’-tips!

Speltip 33: Achterwerk in de klas

In de jaren ’80 en ’90 kreeg de jeugd een prachtig platform van de televisiemakers van de VPRO. Het concept was een uitwerking van de al langer populaire brievenrubriek ‘Achterwerk’ die wekelijks de achterzijde van de VPRO-gids sierde. Het tv-programma ‘Achterwerk in de kast’ was het begin van een rijke en ook heel bijzondere vorm van jeugdtelevisie op de zondagochtend. Soms ondeugend, soms bizar, vaak hilarisch. Voor deze mentorles gaan we de bezemkast van ‘Achterwerk in de kast’ het leslokaal inhalen. De geboorte van een nieuwe rubriek: ‘Achterwerk in de klas’.

Speltip 32: De wetten van het motiveren

In het boek ‘Motiveer’ van Tamara Lowe (Uitgeverij Bruna, 2009) krijgt de lezer een interessant motivatiemenu gepresenteerd. Direct al in het begin staat te lezen dat ongemotiveerde mensen niet bestaan. Een interessant gegeven als we kijken naar motivatie bij leerlingen. Leerlingen zijn niet ongemotiveerd, maar anders gemotiveerd. Wil je leerlingen motiveren, dan moet je dus eerst gaan zoeken naar de motivatie die er wel is. Of dat nu is voor tekenen, computeren, wiskunde, havo 4, voetbal, uitgaan of cannabis. Het menselijk brein kan gemotiveerd zijn voor alle stimulus: positief en negatief. En dan kun je je direct afvragen: wie bepaalt welke keuzes goed of fout zijn?

Speltip 31: De tweede indruk

“Ook moerassen wekken soms de indruk diep te zijn” (Stanilas Kostka, 1550-1568)

Wat je ziet ben je zelf. We vormen ons een beeld van de ander door middel van onze eigen waarneming. In een split second vormt het brein bij het eerste beschikbare beeld van een situatie of persoon, een zo volledig mogelijke gedachte bij dat beeld. Onze persoonlijke geschiedenis, opvoeding en levenservaring, kleurt het beeld in dat er op je netvlies binnenkomt. Je eerste ‘foto’ verandert dankzij je onbewuste direct in een script met bewegende beelden. Dat script noemen we de eerste indruk. Die eerste indruk laat ons gelukkig niet in de steek. Veel van de beelden die we ons vormen helpen ons bij het beoordelen van situaties. Deze mentorles gaan we echter vooral aandacht besteden aan de tweede indruk.

Speltip 30: De jeugd van tegenwoordig

De jeugd van tegenwoordig heeft geen manieren? De jeugd van tegenwoordig is brutaal? De jeugd van tegenwoordig hangt maar wat rond? De jeugd van tegenwoordig… Ach, vroeger was er ook een jeugd van tegenwoordig. Socrates had het vijfhonderd jaar voor Christus al over de jeugd van tegenwoordig. Als je praat over de jeugd van tegenwoordig, praat je vooral over jongeren van 12 tot 18 jaar die in hun meest kwetsbare fase van het leven zitten. Deze mentorles ga je terug naar jouw jeugd van destijds…

Speltip 29: In je element

Ben jij in je element? En zo ja, wat betekent dat dan precies? In het boek ‘Het Element’ van Sir Ken Robinson krijgt de lezer een verdiepend inzicht in het begrip ‘element’. In zijn boek lees je dat het element staat voor een geweldige kruising tussen passie (dat wat je graag doet) en talent (dat waar je goed in bent). Als je in je element bent, haal je het allerbeste uit jezelf, je maakt immers gebruik van je aller krachtigste ‘ik’. Dat betekent dat je een leerling tot maximale ontplooiing verleidt, als de leerling in zijn element is. Een interessante zoektocht dus, dat ‘element’. Deze mentorles gaan we daarom op zoek naar het element van de leerling.

Speltip 28: De (Tele)tijdmachine
De zomer zit er op! Na veel weken van niks doen, keren de leerlingen terug in de schoolbanken met een grote dosis nieuwe ontmoetingen, beïnvloedingen, avonturen, flaters, successen, berispingen en beloningen die toegevoegd zijn aan hun ‘harde schijf’. Sommige gebeurtenissen hebben een positieve uitwerking op de gemoedstoestand, andere zullen wellicht een negatieve ervaring toevoegen aan de mentale programmering. Soms is het aardig om eens terug te blikken op die zomermaanden. Wat stemt tevreden? En wat zou je graag terug willen draaien mocht je de kans krijgen? En verder kijkend, hoe herinner je je de leuke en minder leuke dingen uit het verleden? Tijdens deze mentorles staat de (Tele)tijdmachine centraal.

Speltip 27: Gamers zijn geen losers
Ruim 50% van de jongeren speelt wel eens een game op internet en/of op een spelcomputer. 1 op 3 van de jongeren doet bovendien mee in online games waar je met meerdere spelers tegelijk aan het werk bent. Ook in jouw mentorklas is gamen dus gegarandeerd een belangrijk onderdeel uit de leefwereld. In deze mentorles ga je als mentor kennis maken met dit onderdeel uit de leefwereld van jongeren van nu. Een wereld die World of Warcraft (wereldwijd 11 miljoen spelers), Call of Duty (online oorlogsspel) en Online Soccer Manager (manager worden van je eigen voetbalclub) genoemd wordt. Welkom in de virtuele wereld van gnomes, orcs en trolls.

Speltip 26: De Kindertelefoon
De Kindertelefoon bestaat dit jaar 30 jaar. In 1979 – het ‘Jaar van het Kind’ - werd deze telefonische hulpdienst opgericht in Amsterdam. Inmiddels is de organisatie enorm gegroeid. Elk jaar vinden bijna 20.000 kinderen hun weg naar de Kindertelefoon. Ze bellen met de meest uiteenlopende vragen: ‘Ik ben verliefd op een jongen uit mijn klas’, ‘De leraar heeft mijn schrift stuk gemaakt’, ‘Ik heb ruzie met mijn ouders’, ‘Mijn broer gebruikt drugs’… Bijna 700 medewerkers, waarvan een groot aantal vrijwilligers, staan dagelijks klaar voor het luisteren naar kinderen. Tijdens deze mentorles gaan we proberen om de Kindertelefoon de school binnen te halen. Sleutelwoorden tijdens deze les: respect, beschikbaarheid, vertrouwen en een luisterend oor. Deze les is vooral geschikt voor de bovenbouw, maar is met enige creativiteit ook eenvoudig om te buigen naar een onderbouwbijeenkomst.

Speltip 25: De rijdende rechter
Een bejaarde vrouw klaagt haar buurvrouw aan vanwege de plaatsing van een tuinhekje. De Rijdende Rechter mengt zich in het geschil, met als doel recht te spreken. Na onderzoek, overleg, juridisch wikken en wegen en menselijk getouwtrek, spreek meester Frank Visser wekelijks wijze woorden op tv. ‘Dit is mijn uitspraak en daar zult u het mee moeten doen.’ Maar werkt het zo simpel? Klopt het dat je na een uitspraak met elkaar verder kunt? In veel gevallen blijkt dat bitter tegen te vallen. Want de buurvrouw uit het voorbeeld is na haar verlies furieus en roept zelfs door de studio dat ze liever dood gaat dan dat ze moet leven met een tuinhekje van de buurvrouw. In deze les gaan we kijken hoe je met erkenning en afspraken verder kunt komen dan met rechterlijke uitspraken.

Speltip 24: Een lang lontje…
Op een poster van Loesje valt de volgende tekst te lezen: Sla niet, prei wel! Uiteraard is deze tekst niet alleen bedoeld als leuke woordgrap, maar ook als zorgstandpunt rondom agressie op school. Hoewel de berichtgeving over (extreme) agressie de laatste jaren toegenomen is, blijkt uit verschillende onderzoeken (onder andere Radboud Universiteit Nijmegen) dat de agressie an sich niet zo schrikbarend gegroeid is de afgelopen decennia. Toch is agressie nog nooit zo’n hot item geweest in het onderwijs, met absolute dieptepunt de moord op een docent op het Terra College (tegenwoordig Scholengroep Den Haag Zuid-West). Agressie op scholen is een actueel thema. Helaas zal er nooit een oplossing gevonden worden voor dit heftige probleem. Waarom? Omdat agressie menselijk gedrag is en gedrag kun je nu eenmaal niet uitschakelen. Gelukkig zijn er wel diverse instrumenten om gedrag op tijd te sturen. Bijvoorbeeld door erkenning te geven voor de ontstaansoorzaak van het ongewenste gedrag. Tijdens deze mentorles gaan we leerlingen voorzien van langere lontjes, maken we de klas een beetje ‘verschilliger’ en gaan we ons richten op de ‘goeden’ die er ook altijd zijn.

Speltip 23: Hyves meets Youtube
Nederlandse jongeren verkiezen internet boven de tv. Ook het mobieltje staat ver boven aan de prioriteitenlijst van de jeugd. Uit een Brits onderzoek uit 2007 blijkt zelfs dat de mobiele telefoon het wint van het liefdesleven! Ook alcohol legt het af tegen een mobieltje, dat de zelfs eer krijgt van ‘levensbelang’ te zijn in gevaarlijke situaties. Ook de warme maaltijd legt het af tegen de mobiele telefoon. Liever een dag geen eten dan de Nokia, Samsung of Sony Ericsson te moeten missen. In Canada werd onderzocht, eveneens in 2007, dat 77% van de jeugd internet als een onmisbaar medium beschouwt. De televisie verliest elk jaar juist veel terrein en wordt in de laatste onderzoeken nog maar door 13% als onmisbaar bestempeld. Als je echt contact wilt maken met de jeugd, biedt deze informatie wellicht een leuke ingang tot echt contact. Neem de proef op de som en surf met me mee… Wel even vooraf een computerlokaal bespreken, liefst met smartboard.

Speltip 22: Zet eens een andere bril op!
Wie anders kijkt, ziet andere dingen. Wetenschappers hebben al heel wat onderzoek gedaan naar hoe mensen hun omgeving waarnemen. De meest bizarre test is wellicht een bekende test (http://www.youtube.com/watch?v=Ahg6qcgoay4) waar beroepsgoochelaar Richard Wiseman een heel boekwerkje aan ophing (de test is oorspronkelijk ontwikkeld door Illinois University, het boekje heet ‘Zie jij de gorilla?’). De test laat twee basketballteams zien (witte en zwarte shirts), de kijker krijgt de vraag te kijken hoeveel keer het witte team de bal overspeelt. Het antwoord: 13. Na de test komt de belangrijkste vraag! Heeft u ook nog iets bijzonders gezien? Nee, zeggen vrijwel alle deelnemers. En toch is er midden in de film een man in een gorillapak te zien die voor het oog van de camera zijn vuisten op de borst klopt… We zien waar we onze geest op instellen.

Speltip 21: Mijn geheim
Ieder mens heeft geheimen. In de definitie van Wismeijer, 2006, valt te lezen dat dat informatie betreft die je willens en wetens verborgen houdt voor anderen. Geheimen bestaan er in diverse gradaties, van heel onnozel (ik peuter in mijn neus als niemand het ziet) tot zeer heftig (ik ben in mijn jeugd seksueel misbruikt). Mensen doen er vaak alles aan om bepaalde geheimen te bewaren. Geheimen bieden een bepaalde vorm van bescherming en zorgen voor veiligheid. Door de geheimen niet te delen, voorkom je andere problemen, bijvoorbeeld dat je gepest gaat worden. Maar geheimen zijn soms ook beschadigend en dan kan het delen van geheimen zeer zeker helend werken. Geheimen kunnen je namelijk ook ziek maken…

Speltip 20: De inzet aan zet
Tijdens deze mentorles gaan we inzichtelijk maken dat leerlingen en hun docenten dagelijks op allerlei gebieden inzet tonen om het de ander naar de zin te maken. We maken ons huiswerk, ruimen de rommel op en doen aardig tegen elkaar. Toegegeven, er zijn ook wel eens lessen waarin deze vanzelfsprekende inzet wat minder is. Toch kun je op zulke momenten ook vaak ontdekken dat we ons – op een andere plek – inzetten voor de ander. Tijdens deze les gaan we samen kijken naar wat inzet nu eigenlijk is.

Speltip 19: Loesjes gezocht!
Tijdens deze leuke mentorles gaan we op zoek naar het taalkundige talent in de mentorklas. De mentor gaat samen met de leerlingen spreuken maken, die passen in de stijl van de populaire posters van Loesje. Zo stond er laatst op een poster: “Bewust worden is de overtreffende trap van wakker worden.” Tijdens deze les gaan we Loesje posters maken met eigen teksten uit de groep. Breng eens wat humor in je lokaal…

Beoordelingsformulier docenten
Met dit beoordelingsformulier kun je aan het eind van het schooljaar op constructieve wijze je prestatie laten beoordelen door je leerlingen. Uit onderzoek blijkt dat leerlingen die serieus uitgenodigd worden om een evaluatieformulier in te vullen, hun antwoorden heel positief verwoorden. Het laten invullen van dit beoordelingsformulier levert vaak zeer waardevolle tips op om in de toekomst (nog) meer kwaliteit in uw lessen te stoppen.

Speltip 18: Ik ga op vakantie en neem mee…
De zomervakantie staat weer voor de deur. De komende weken wordt het jaar afgesloten met de laatste toetsen, overhoringen en leerlingenbesprekingen. De maand juni staat voor veel leraren en leerlingen gelijk met hard werken! Tussen al dat harde werken kun je best een frisse mentorles gebruiken. We gaan op vakantie en nemen mee…

Speltip 17: Eindexamens…
Op 19 mei start het Centraal Schriftelijk Examen voor zo’n 200.000 examenkandidaten. Voor zeker 40.000 leerlingen betekent het examen een ongezonde dosis spanning. Zij slaan door in negatief denken en krijgen last van buikpijn, hoofdpijn, slapeloosheid of een black-out. Examenvrees zorgt voor overleren, overdenken of zelfs overgeven. Dit keer een energizer die mentoren de kans geeft samen met de klas de rust te bewaren. Of te hervinden. Succes. Zet voor deze les de stoelen in kringopstelling.

Lesbrief kindermishandeling
Woensdag 23 april verscheen het boek ‘Mishandelde kinderen aan het woord’ van Danielle Vogels. In dit boek komen drie jongens en drie meisjes aan het woord die het zelf hebben meegemaakt. Het boek is bedoeld voor jongeren, maar ook voor schoolbegeleiders en hulpverleners. Bij het boek hoort een lesbrief over kindermishandeling, die bedoeld is als hulpmiddel om kindermishandeling bespreekbaar te maken in de klas.

Speltip 16: 1 april, kikker in je bil…
De beste manier om een probleem op te lossen is er de humor van te ontdekken. Humor is een uitstekend middel om te relativeren. April is waarschijnlijk al sinds de 16e eeuw de maand waarin de ‘kikker in de bil’-grap even voor een verzetje zorgt. Heeft u 1 april overleefd? Hoe vaak hebt u moeten controleren of uw veters nog in de knoop zaten? Zat er hagelslag op uw wang of had u uw trui binnenstebuiten aangetrokken? Op 1 april worden traditiegetrouw allerlei grappen van stal gehaald om de ander even op het verkeerde been te zetten. Op televisie doe het Jeugdjournaal al jaren mee aan deze traditie. Op 1 april werd al eens het nieuws gebracht dat Jan Peter Balkenende de hoofdrol in een Harry Potter film zou spelen en ook werd eens gemeld dat de regering MSN wilde verbieden, omdat het de taalontwikkeling bij kinderen ongunstig zou beïnvloeden. Ook in Engeland wordt op 1 april, April Fool’s Day, meegedaan aan de fopperij. Vorig jaar bijvoorbeeld was er op de Britse tv te zien hoe het eerste exemplaar van de geurentelevisie van de lopende band rolde. Deze mentorles gaan we samen met de klas werken aan het thema humor in de les.

Speltip 15: wij, wij en nog eens wij!
De speltip van deze maand is bijzonder geschikt om het groepsproces positief te beïnvloeden. In een tweetal oefeningen wordt hard gewerkt aan het saamhorigheidsgevoel van de groep. Complimenten zijn daarvoor een uitstekend middel. Van positieve persoonsgerichte feedback groeien mensen namelijk. Door te kijken naar de sterke eigenschappen van de individuen, kun je samenwerking in een groep vergroten. Je nodigt leerlingen uit om gebruik te maken van elkaars kwaliteiten in plaats van te wijzen op de tekortkomingen.

Speltip 14: Kinderen die pesten...
In Bij de Les van deze maand staat een artikel over pesten. Uit onderzoek blijkt dat 10-30% van de leerlingen (afhankelijk van onderwijstype) regelmatig gepest wordt. In ruim 60% van de gevallen vertellen ze dat niet aan hun ouders. Schrikbarende cijfers? Welnee, nog schrikbarender is dat uit het zelfde onderzoek blijkt dat volgens de leerlingen 80% van de docenten niet ingrijpt. Draag je een brilletje, heb je een beugel, is je haar rood of heb je wipneus? Het kan zomaar leiden tot pesterijen. Vreemd genoeg echter kun je met deze kenmerken met hetzelfde gemak behoren tot de populairsten van de klas. Deze maand in Bij de Les een les waarmee pesten bespreekbaar wordt door met de hele klas te ervaren wat het is en met de klas te praten over de aanpak van pesten.

Speltip 13: Goede voornemens?
Januari is de maand van de goede voornemens. Massaal worden de sigaretten opzij gesmeten, worden afvalprogramma’s opgestart en besluiten mensen om eindelijk eens wat geld te sparen in plaats van steeds maar weer rood te staan op de bank. Sportscholen sluiten een recordaantal nieuwe abonnementen af en in bossen en duinen doen mensen – besmet door het voornemensvirus – verwoede pogingen om gehuld in een splinternieuwe running outfit hardlopend de kilo’s daadkrachtig te bestrijden. Niks mis mee natuurlijk. Helaas vervagen de goedbedoelde voornemens vaak al binnen enkele weken. Nog voor het februari is, is de situatie weer zoals ie was. Of zoals het spreekwoord zegt: ‘de weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens’. Het voornemen is er, maar de uitvoering blijft steeds weer uit. Tijdens deze mentorles gaan we kijken naar het fenomeen ‘goede voornemens’… En vooral naar een manier om voornemens te vertalen naar daadkracht!

Speltip 12: Decembermaand: Feestmaand!
Tijd voor een feestje in uw mentorklas. Nee, geen feestje met dure cadeaus. Wel een feestje met ‘onbetaalbare’ cadeaus. Met een klas vol kerstmannen en – vrouwen, moet er een leuke bijeenkomst van te maken zijn. Feest u met ons mee? Oh ja, dit levert stof voor meerdere lessen.

Speltip 11: Leren door te provoceren!
Het Om een ezel te laten lopen, kun je hem het beste aan zijn staart trekken. Deze metafoor geeft de kracht van provocatieve coaching in een notendop weer. Bij deze werkwijze probeer je door humor en uitdaging je leerlingen in beweging te krijgen. In plaats van de adviseren, prikkelt u uw leerlingen met plagerijtjes. De energizer van deze maand sluit volledig aan bij dit principe. Deze maand dagen we mentoren uit om de krachten bij hun leerlingen los te maken. Niet door te pamperen, maar door uit te dagen.

Speltip 10: Regels zijn van ons allemaal
Het schoolreglement levert soms heftige discussies op. Denk alleen maar aan de ‘pet in de klas’. Zelfs op scholen waar de regels duidelijk lijken, wordt de regel regelmatig overtreden of interpreteren de personeelsleden de regels verschillend. Soms uit rebellie, soms uit onmacht. Soms kan een docent er voor kiezen de ‘pet in de klas’ te tolereren, omdat er in ruil voor deze flexibele houding meer ruimte blijft om energie te steken in de lesstof zelf. En wat te denken van de school waar de pet verboden wordt, maar waar de conciërge aan het eind van de dag zelf met een pet oploopt? De energizers van deze maand geven mentoren de mogelijkheid om het reglement een levendiger document te maken, waardoor ook de leerlingen zelf zich erbij betrokken voelen...

Speltip 9: Help, ik zit in de brugklas...
Zo was je de grootste, ging je stoer op kamp met alle groep achters, speelde je de sterren van de hemel in het afscheidstoneelstuk en nam je afscheid van alle juffen en meesters die je de afgelopen acht jaar hebben leren knippen, plakken, lezen, rekenen, schrijven, bewegen, computeren, timmeren en ‘groeien’ in de breedste zin van het woord. Nu is het leven anders. In een week les zie meer leraren dan tijdens je hele basisschooltijd, verhuis je elk uur naar een andere plek, baan je je elke drie kwartier in overvolle gangen van een groot gebouw met grote gangen en nog grotere bovenbouwers. Ga d’r maar aan staan. Gelukkig is er een mentor op wie de brugklassers kunnen terugvallen. Speltip 9 helpt de mentor een handje om je op weg te helpen. “Help, ik zit in de brugklas?” Met deze speltip verandert de spanning al snel in “Wauw, ik wordt een grote jongen/groot meisje...”

Speltip 8: Afscheid nemen is een soort van blijven…
Nog een paar weken… Dan zit een prachtig schooljaar met veel hoogtepunten er weer op. Tijd om afscheid te nemen. Afscheid van je mentorleerlingen, afscheid van het schooljaar, afscheid van je klaslokaal, afscheid van je collega’s, afscheid van de snoepautomaat… Bijna twee maanden duurt het voordat je deze dierbare schoolzaken weer zult zien. Je kunt dus maar beter fatsoenlijk afscheid nemen. Want alleen dan voelt het alsof je toch een beetje blijft. Door een goed overwogen afscheid stel je iedereen in staat om eens terug te blikken op een seizoen. De energie die dat terugblikken oplevert, is de mentale injectie voor een weergaloze zomervakantie. Geniet ervan!

Half mei start er voor veel middelbare scholieren weer een spannende tijd: het Centraal Schriftelijk Examen wordt in menig, veel te warme gymzaal afgenomen. Batterijen van rekenmachines worden vervangen, de punten worden aangeslepen, de boeken worden stukgeleerd. En waar leerlingen zich druk maken over de moeilijkheidsgraad van de landelijke eindtest, zijn docenten zich aan het opmaken voor een toptijd op correctiegebied. Terwijl iedereen vooral verlangt naar zon, zee en strand, breekt in het onderwijs juist de drukste periode van het jaar aan. Deze maand daarom een mentorles om met je klas op zoek te gaan naar rust en regelmaat. Ook geschikt voor niet-eindexamenklassen trouwens…

Speltip 6: Zet ze in ’t zonnetje

De natuur ontwaakt! Knoppen ontspringen, vogels zingen. En leerlingen lopen in veel te korte truitjes voor de tijd van het jaar. Navelpiercings mogen weer gezien worden, al staat het kippenvel niet zelden op de armpjes van uw leerlingen. Op de kleuterschool wordt het thema lente volop uitgewerkt in knutsel- en frutsellessen. Daarom deze maand een energizer die geheel past bij het thema ‘lente’...

Speltip 5: Een luisterend oor...

In de maand januari staan traditioneel de kijk- en luistertoetsen in eindexamenklassen centraal. Daarin wordt deze vaardigheid – op alle niveaus en bij alle talen - getest bij de leerlingen. Maar, goed luisteren is niet alleen belangrijk voor het eindexamen. Het is dagelijks kost. Als je niet luistert of als er niet naar je geluisterd wordt, levert dat frustraties en irritaties op. Daarom deze maand een leuke oefening om stil te staan bij deze vaardigheid…

Speltip 4: Lachen is gezond

Deze gedurfde energizer kun je alleen succesvol uitvoeren, als je het gevoel hebt dat er een veilige sfeer heerst in je klas. Zo ja, pret gegarandeerd!

Speltip 3: De ouderavond

In de maand november staan de eerste ouderavonden weer voor de deur. Een goed moment om samen met je leerlingen te spreken over de schoolresultaten. Om speels te beginnen kies je voor deze energizer.

Speltip 2: De schoolfotograaf
Traditiegetrouw worden er in de maanden oktober/november op veel scholen klassenfoto’s en pasfoto’s gemaakt van de leerlingen. Leerlingen zijn doorgaans gespannen en druk als ze op de foto moeten. Op de dag van de schoolfotograaf zijn leerlingen, zo blijkt uit onderzoek, extra bezig met hun uiterlijk. ’s Ochtends wordt getwijfeld voor de kledingkast, in de schooltas zit plots ook een pot gel en op het toilet wordt nog gauw de make-up bijgewerkt. De volgende oefening werkt ontspannend in dit kader en wordt door leerlingen erg leuk gevonden.

Voor deze opdracht verdeel je de klas in twee groepen. Groep 1 wordt gevormd door dieren uit de dierentuin, groep 2 door producten in de supermarkt. De opdracht is als volgt. De mentor wijst een leerling aan en zegt: ‘Mag ik jullie voorstellen, dit is een leeuw!’ De leeuw doet een stap naar voren, waarna groep 2 aan de beurt is. Groep 2 moet een product uit de supermarkt...